Hangi ameliyat, hangi taş için?
Üreterorenoskopi (URS)
İdrar kanalından girilerek ince bir endoskopla üreterdeki taşa ulaşılır ve taş lazerle parçalanır. Vücutta hiçbir kesi bulunmaz.
RIRS — esnek üreterorenoskopi
Bükülebilir (fleksibl) bir cihazla böbrek içine ulaşılır. Böbreğin farklı bölümlerindeki taşlara aynı seansta erişilebilmesi başlıca üstünlüğüdür; yine kesi yapılmaz.
PNL — perkütan nefrolitotomi
Bel bölgesinde yaklaşık bir santimetrelik bir girişten böbreğe doğrudan ulaşılır. Büyük ve karmaşık taşlarda tercih edilir; tek seansta yüksek hacimde taşın temizlenmesine olanak verir.
Bu yöntemlerden hiçbiri diğerinin mutlak üstünü değildir. Aynı boyuttaki iki taş için farklı hastalarda farklı yöntemler doğru olabilir.
Ameliyata hazırlık
Ameliyat öncesinde idrar kültürü alınır. Aktif bir idrar yolu enfeksiyonu varsa ameliyat ertelenir ve önce enfeksiyon tedavi edilir; bu, ameliyat sonrası ciddi enfeksiyon tablolarını önlemek açısından belirleyicidir.
- Taşın yerini ve sertliğini gösteren güncel görüntüleme
- Böbrek fonksiyonlarını gösteren kan tetkikleri
- Kan sulandırıcı kullanılıyorsa ilacın düzenlenmesi
- Anestezi değerlendirmesi
Ameliyat nasıl yapılır?
İşlemler genel ya da belden anestezi altında yapılır. Endoskopla taşa ulaşılır, taş lazerle küçük parçalara ayrılır ve parçalar özel bir sepetle dışarı alınır ya da kendiliğinden düşecek boyuta getirilir.
İşlem sonunda böbreğin rahat boşalması ve ödemin idrar akışını engellememesi için geçici bir üreteral stent (DJ kateter) yerleştirilebilir. DJ kateter, böbrekle mesane arasında duran ince bir borudur.
İyileşme süreci ve DJ kateter
Kapalı yöntemlerde hastanede kalış genellikle kısadır; PNL'de bu süre biraz daha uzayabilir. İlk günlerde idrarda kanama ve yan ağrısı olağandır.
DJ kateter takılıysa; sık idrara çıkma, idrar yaparken yan tarafta dolgunluk hissi ve hafif kanama görülebilir. Bunlar kateterin varlığına bağlıdır ve kateter alındıktan sonra geçer. Kateterin ne zaman alınacağı hekim tarafından belirlenir.
DJ kateterin çıkarılma tarihi mutlaka takip edilmelidir. Unutulan bir kateter zamanla üzerinde taş oluşmasına ve ciddi sorunlara yol açabilir.
Olası riskler
- İdrar yolu enfeksiyonu ve nadiren kan dolaşımına yayılan enfeksiyon
- Kanama — özellikle PNL'de, seyrek olarak kan nakli gerekebilir
- Üreterde yaralanma ya da zamanla darlık gelişmesi
- Taşın tamamının temizlenememesi ve ek işlem gerekmesi
- Parçalanan taşların düşerken kanalı tıkaması (taş yolu)
- DJ katetere bağlı şikâyetler
Ameliyattan sonra ateş, titreme ya da şiddetli yan ağrısı olursa beklemeden hekime başvurulmalıdır.
Ameliyattan sonra: taşın tekrarlaması
Taşın çıkarılması tedavinin sonu değil, korunma döneminin başlangıcıdır. Çıkarılan taşın kimyasal analizi, hangi önlemin işe yarayacağını belirlediği için değerlidir.
Sık sorulan sorular
Böbrek taşı ameliyatında kesi yapılır mı?
Üreterorenoskopi ve RIRS'te hiçbir kesi yapılmaz; işlem idrar kanalından yapılır. PNL'de ise bel bölgesinde yaklaşık bir santimetrelik tek bir giriş bulunur. Açık taş ameliyatı günümüzde çok seyrek durumlarda gündeme gelir.
DJ kateter ne kadar kalır?
Süre, yapılan işleme ve böbreğin durumuna göre değişir; birkaç günden birkaç haftaya kadar uzayabilir. Çıkarılma zamanı hekiminiz tarafından belirlenir ve mutlaka takip edilmelidir.
Ameliyattan sonra taş tekrar oluşur mu?
Taş hastalığı tekrarlama eğilimi yüksektir. Bu nedenle çıkarılan taşın analizi, yeterli sıvı alımı, tuzun azaltılması ve gerektiğinde metabolik inceleme, ameliyat kadar önemlidir.
İşlemden sonra ne zaman işe dönebilirim?
Kapalı yöntemlerde çoğu hasta birkaç gün içinde günlük yaşamına döner. PNL sonrası bu süre biraz daha uzundur. Ağır kaldırmaktan bir süre kaçınılması önerilir; kesin süre yapılan işleme ve iyileşmenize göre belirlenir.
Bu sayfa ameliyatın kendisini anlatır. Hastalığın nedenleri, belirtileri ve ameliyat dışı seçenekler için: