Sünnet nedir, ne zaman tıbbi gereklilik olur?
Sünnet, penis ucunu saran deri katlantısının (sünnet derisi) cerrahi olarak çıkarılmasıdır.
Sünnetin tıbbi bir gereklilik olduğu durumlar olabilir. Sünnet derisinin geri çekilememesi (fimozis), geri çekildikten sonra sıkışıp kalması (parafimozis), tekrarlayan deri ucu iltihapları (balanit) ve bazı tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu tabloları bunların başlıcalarıdır. Bu durumlarda işlemin zamanlaması yaşa göre değil, tabloya göre belirlenir.
Yenidoğan döneminde sünnet derisinin geri çekilememesi çoğu zaman olağandır ve kendiliğinden düzelir; tek başına fimozis tanısı koydurmaz. Zorla geri çekmeye çalışmak yaralanmaya ve yapışıklığa yol açabilir.
Hangi yaşta yapılmalı?
Tıbbi bir zorunluluk yoksa tercih edilen iki dönem vardır: iki yaşından önce ya da altı yaşından sonra.
Bunun nedeni cerrahi değil, gelişimseldir. Yaklaşık iki ile altı yaş arasındaki dönemde çocuk kendi bedenini ve cinsel kimliğini tanımaya başlar; bu dönemde yapılan bir girişim kaygı ve korku olarak yerleşebilir. İki yaşından küçük çocuklar işlemi hatırlamaz; altı yaşından sonrakiler ise ne olacağını anlayarak, hazırlanarak gelir. Arada kalan dönem, çocuğun olan biteni anlamaya yetecek kadar büyük ama bağlamını kavrayacak kadar büyük olmadığı aralıktır.
- Yenidoğan ve süt çocukluğu dönemi — işlem kısa sürer, iyileşme hızlıdır
- İki – altı yaş arası — mümkünse kaçınılması önerilen dönem
- Altı yaş ve üzeri — çocuk bilgilendirilerek hazırlanabilir
- Tıbbi gereklilik varsa — yaş gözetilmeksizin planlanır
Lokal anestezi mi, genel anestezi mi?
Lokal anestezide yalnızca işlem yapılacak bölge uyuşturulur; çocuk uyanıktır ve anne babası yanındadır. Genel anestezide ise çocuk tümüyle uyutulur.
Elektif bir işlemde, yani tıbbi bir zorunluluk olmadan yapılan sünnette, Op. Dr. Kayhan Tarım mümkün olduğunca lokal anesteziyi tercih ediyor. Gerekçesi yalındır: genel anestezinin kendine ait riskleri vardır ve zorunlu olmayan bir işlem için bu riskleri almak gereksizdir. Lokal anestezide çocuk aç kalmaz, işlem sonrası kısa sürede kendine gelir ve aynı gün evine döner.
Bölge uyuştuktan sonra çocuk ağrı duymaz. Telefonla ya da tabletle oyalanırken işlem tamamlanabilir; anne baba da yanında bulunur. Ancak her çocuk ve her durum aynı değildir — yaş, çocuğun işlem sırasında sakin kalabilme durumu ve eşlik eden tıbbi sorunlar genel anesteziyi gerektirebilir. Karar muayenede birlikte verilir.
İşlem sonrası ne beklenir?
İlk günlerde bölgede şişlik, morarma ve hafif hassasiyet olağandır; birkaç gün içinde azalır. Yara iyileşmesi genellikle bir – iki hafta içinde tamamlanır.
- Bölgenin temiz ve kuru tutulması
- Hekimin önerdiği pansuman ve bakımın aksatılmaması
- Ağrı kesicinin yaşa ve kiloya uygun dozda kullanılması
- Bol ve bastırmayan iç çamaşırı; bebeklerde bezin sık değiştirilmesi
- Birkaç gün boyunca bisiklet, havuz ve aktif oyunlardan uzak durulması
İdrar yapamama, durmayan ya da giderek artan kanama, bölgede yayılan kızarıklık ve akıntı, ateş — bunlardan biri görülürse beklenmeden hekime başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Sünnet için en uygun yaş hangisi?
Tıbbi bir zorunluluk yoksa iki yaşından önce ya da altı yaşından sonra tercih edilir. Aradaki dönem, çocuğun kendi bedenini tanımaya başladığı ve girişimin kaygı olarak yerleşebileceği bir aralıktır. Tıbbi gereklilik varsa yaş beklenmez.
Lokal anestezi çocuğa acı verir mi?
Uyuşturucu ilaç verilirken kısa süreli bir yanma hissi olabilir; sonrasında bölge tamamen uyuşur ve çocuk işlem sırasında ağrı duymaz. Anne babanın yanında olması çocuğun sakin kalmasına belirgin katkı sağlar.
İyileşme ne kadar sürer, okula/kreşe ne zaman dönebilir?
Şişlik ve hassasiyet birkaç gün içinde azalır, yara iyileşmesi çoğunlukla bir – iki haftada tamamlanır. Çocuklar genellikle birkaç gün sonra okula dönebilir; ancak aktif oyun, bisiklet ve havuz için hekimin verdiği süreye uyulmalıdır.
Bebeklikte yapılması daha mı kolay?
Yenidoğan ve süt çocukluğu döneminde işlem daha kısa sürer, iyileşme hızlıdır ve çocuk işlemi hatırlamaz. Yine de bebeğin sağlık durumu, doğum haftası ve varsa ek sorunlar değerlendirilmeden karar verilmez.